/* CSS Document */

Historie AIJV sinds het jaar 1919

Luchtfoto ijsbaan 1932

Luchtfoto 2018 (met het oude Sportfondsenbad nog achter het AIJV Clubhuis)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Tekst Hein Visser

De Amersfoortse IJs Vereniging werd op 1 december van 1919 gesticht op initiatief van Lucas Pesie (1880-1932) die directeur was van het openluchtzwembad aan de Ansfridusstraat. Op die eerste december bleken zeventig welgestelde heren – vergaderd in een zaal van het toenmalige Amicitia-gebouw – bereid om voor hun gezinnen een jaarlijkse contributie van vijf gulden te betalen; destijds een bedrag dat slechts de gegoede burgerij ervoor kon opbrengen. Men wilde elke winter een stuk onder water zetten van de landerijen die het Pieters- en Bloklands-Gasthuis al eeuwenlang aan de boeren verpachtte, aan de overkant van de Bisschopseweg.

Het PBG vroeg fl. 200 per jaar voor een terrein van 80 bij 400 meter met een entree op de plek waar veel later het inmiddels verdwenen Sportfondsenbad zou worden gebouwd. De AIJV verkocht obligaties – tegen een jaarlijkse rente van 5% – om de huur te betalen, dijkjes aan te leggen en een waterpomp te kopen. En kon de ijsbaan in december van 1920 voor de eerste keer openen. De krant schreef: Het Bestuur bereidde zijnen leden ene aardige en welkome verrassing door hen in de gelegenheid te stellen bij electrisch licht ook in de avonduren van de ijssport te laten genieten.

Onze “Koek & Zopie” was ingericht in een tweedehands hospitaaltent, waarin “een strijkje” musiceerde. Dus geen hoempa-blaasorkestjes zoals die tegenwoordig Thialf opvrolijken. Want hoewel er al duizend gezinnen lid waren geworden, was de AIJV nog een elitaire club. Die had nog nooit gehoord van “vrijwilligerswerk” (waarop de hedendaagse AIJV draait) dus tientallen baanvegers moesten worden betaald om met hun bezems het ijs schoon te houden. Aan het eind van elke winter was de kas leeg en dreigden we failliet te gaan.

Er was een echte revolutie nodig om de elitaire veren af te schudden en de economie te verbeteren: er kwam een nieuw bestuur en de contributies werden verlaagd zodat honderden nieuwe gezinnen een lidmaatschap konden betalen. Daarna konden we in 1933 eindelijk een degelijk clubhuis-met-kantine laten bouwen in plaats van al die oude hospitaaltenten die regelmatig aan flarden woeien.

Dat clubhuis stond dus nog niet op deze oude luchtfoto uit 1932. De blauwe strepen tonen de grenzen van onze eerste ijsbaan met de ingang aan de Bisschopseweg, waar later het Sportfondsenbad zou verschijnen. In 1932 had de gemeente het hele gebied toen al van het PBG overgenomen voor de aanleg van de Rubensstraat (de rode lijn) en de rest van het Vermeerkwartier. Er was een dikke laag zand op gekomen en daarop was de huidige Rembrandtschool tegenover de HvViandenstraat al in aanbouw.

Onze baan werd verschoven en drastisch ingekort voor de bouw van het Sportfondsenbad. En dat eerste clubhuis zou aan de Rubensstraat verschijnen, in een hoekje van ons nieuwe terrein, binnen de gele contouren. Daar heeft het veertig jaar gestaan totdat we in 1976 het huidige gebouw kregen. Dit hebben we in 1994 nog vergroot met een kantine, toiletten en een werkplaats voor onze ijsmeester Dick van Burgsteden zaliger.

De laatste grote verandering was de aanleg van een geasfalteerde skeelerbaan in 2014, die te zien is op de sateliet-foto uit 2015 (het Sportfondsenbad was toen nog niet gesloopt). Het was de bedoeling om het asfalt en de rest van ons terrein elke winter als vanouds, enkele decimeters onder water te zetten, in afwachting van strenge vorst zodat er een dikke laag drijvend ijs zou ontstaan – dik genoeg om er niet doorheen te zakken – voor de schaatsers. Maar na enkele winters die te zacht waren, hebben we het asfalt in 2018 toch maar eens besproeid met een dun laagje water. En op een centimetertje vast liggend ijs hebben we toen weer kunnen schaatsen. Helaas maar één dag; een pover resulaat in vergelijking tot de 813 dagen ijspret (gemiddeld negen dagen per winter) die we beleefden tót de aanleg van de skeelerbaan.

Bij de geleidelijke opwarming van het klimaat hebben onze meest fanatieke schaatsers hun heil kunnen zoeken op de kunstijsbanen die werden gebouwd; in de zestiger jaren al in Deventer en daarna in Utrecht. Tegen gereduceerde prijzen voor de AIJV-abonnementen die onze club daar koopt. Elke week trainden er wedstrijdschaatsers, shorttrackers en steeds meer recreatieve schaatsers. Die laatsten vooral voor hun eventuele deelname aan een Elfstedentocht en voor de “Eem-toertochten”. Die organiseerden we in 1996 (duizend deelnemers tot Spakenburg) en in 1997; vijfduizend deelnemers tot Nijkerk. We zouden die graag herhalen en daarom vragen we elke winter als het hard vriest nog een “vaar-verbod” op de Eem, aan het provinciebestuur. En daarvoor actualiseren we elk jaar nog steeds ons draaiboek voor alle gemeenten en andere betrokken instanties.

Maar de AIJV is niet alleen actief in de wintermaanden. Onze skeelerbaan uit 2014 heeft al een lange voorgeschiedenis. Die begon in 2001 toen het gemeentebestuur ons vroeg om op een “autoloze zondag” iets te organiseren. Honderden leden en niet-leden hebben toen hun inline-skates aangetrokken om onder politie-begeleiding een flinke tocht te rijden over alle geasfalteerde straten dwars door de stad. Dat smaakte naar méér en in de volgende zomers organiseerden we onze “Friday Night Skatings” op dezelfde manier. Later werden dit de hedendaagse “033-skatings” achter een pickup-truck met een DJ en grote geluidsboxen.

Vanaf 2002 hebben we ook steeds meer leden ingeschreven die niet alleen op hun smalle, scherpe ijzers schaatsten maar óók op wieltjes. En die wilden graag de kosten betalen om een eigen skeelerbaan aan te leggen op het gemeentelijk terrein achter ons clubhuis. Pas in 2014 kregen we daarvoor toestemming. En sindsdien hebben we daarop onze jaarlijkse club-kampioenschappen beleefd.

Hierdoor is de AIJV uitgegroeid tot een vereniging (met 400 individuele leden en 2000 gezinnen; de donateurs) die niet alleen actief is in strenge winters maar ook in de zomermaanden, met wekelijkse conditietrainingen op skates, racefietsen en bij regenweer in de sportzaal die naast ons clubhuis ligt.

Bronnen: het boek “750 jaar ijs in Amersfoort” dat de AIJV zelf uitgaf in 2009, toen onze stad haar 750e verjaardag vierde (nieuwe leden krijgen dit gratis als welkoms-geschenk) en alle notulen/jaarverslagen van de vereniging die bewaard worden door “Archief Eemland”.

Zwieren aan de Bisschopseweg in 1925

In 1928 klonk onze muziek nog niet uit een geluidsinstallatie

Slierten op de ijsbaan in 1947

Slierten op de ijsbaan in 1947

 

 

 

Comments are closed.